De Commodity Channel Index, in 1980 ontwikkeld door Donald Lambert, is een veelzijdige oscillator die oorspronkelijk werd ontworpen voor grondstoffen, maar tegenwoordig net zo intensief wordt gebruikt voor aandelen en indices. De CCI meet de afwijking van de huidige koers ten opzichte van het statistische gemiddelde daarvan. Hierdoor helpt de indicator om het begin en einde van marktcycli te identificeren.
De indicator kent in theorie geen absolute grenzen, maar de waarden schommelen in 70% tot 80% van de tijd tussen de niveaus -100 en +100. Handelaren gebruiken deze drempels voor twee verschillende benaderingen:
Trendvolgend: Een uitbraak boven de +100 wijst op een sterk opwaarts momentum en kan gezien worden als een koopsignaal, terwijl een breuk onder de -100 een sterke neerwaartse trend signaleert.
Mean Reversion (Overbought/Oversold): Bij extreem hoge waarden (boven +200) wordt de markt als overgekocht beschouwd en kan een correctie volgen zodra de lijn weer onder de +200 of +100 duikt. Waarden onder -200 wijzen op een oververkochte situatie.
Let op: Omdat de CCI erg gevoelig is voor prijsuitschieters, kan de indicator tijdens volatiele periodes valse signalen afgeven (whipsaws). Het combineren van de CCI met een aanvullende trendindicator, zoals een langere EMA, helpt om tegen de hoofdtrend in te handelen te voorkomen.
Trend versus Zijwaarts
De Choppiness Index, ontworpen door de Australische handelaar E.W. Dreiss, is een unieke indicator omdat hij richtingloos is. In tegenstelling tot de meeste indicatoren voorspelt CHOP niet of de koers gaat stijgen of dalen. In plaats daarvan meet de index de mate van efficiëntie in de prijsactie om te bepalen of een markt in een duidelijke trend zit of juist consolideert (zijwaarts beweegt).
De indicator schommelt als een oscillator tussen de waarden 0 en 100. Handelaren gebruiken hierbij vaak specifieke Fibonacci-niveaus als vaste drempels:
Boven de 61,8: De markt is extreem choppy (onrustig en richtingloos). De koers beweegt in een nauwe range. Trendvolgende strategieën werken nu slecht; dit is het terrein voor mean reversion (handelen op steun en weerstand).
Onder de 38,2: Er is sprake van een sterke, efficiënte trend (omhoog óf omlaag). Dit is hét moment voor trendvolgers en uitbraaksystemen om posities in te nemen.
Let op: Omdat een markt historisch gezien vaker consolideert dan trendt, zie je de CHOP-lijn vaak langere tijd boven de 50 zweven. Een daling van de indicator vanaf een hoog niveau (boven de 61,8) is vaak de eerste waarschuwing dat er een gloednieuwe trend in de steigers staat.
Volatiliteit in Kaart Gebracht
De Bollinger Bandwidth (of simpelweg Bandwidth) is een indicator die direct is afgeleid van de klassieke Bollinger Bands van John Bollinger. Waar de traditionele banden visueel rondom de koers liggen, vertaalt de Bandwidth de afstand tussen de bovenste en onderste band naar één enkele, doorlopende lijn. Het is een pure volatiliteitsmeter die handelaren helpt te zien wanneer een markt extreem rustig is of juist zeer beweeglijk.
De indicator kent geen vaste boven- of ondergrens, maar wordt gebruikt om uitersten in de historische volatiliteit van een specifiek aandeel op te sporen. Beleggers kijken vooral naar:
The Squeeze: Wanneer de Bandwidth naar een historisch laag niveau daalt, trekt de markt samen. Dit wijst op een extreem lage volatiliteit en is vaak de stilte voor de storm; het kondigt bijna altijd een krachtige uitbraak (omhoog of omlaag) aan.
The Bulge: Wanneer de Bandwidth naar een historisch hoog niveau stijgt, is de volatiliteit maximaal. Dit valt vaak samen met het einde van een sterke trend, waarna de markt stabiliseert.
De Chande Momentum Oscillator (CMO) is een technische indicator ontwikkeld door de bekende analist Tushar Chande. Hij introduceerde de indicator in 1994 in zijn boek The New Technical Trader.
De CMO is een pure momentum-oscillator die sterk lijkt op de Relative Strength Index (RSI), maar met een belangrijk verschil: de CMO gebruikt in zijn berekening de data van zowel de up-dagen als de down-dagen rechtstreeks in de teller. Hierdoor is de indicator vaak gevoeliger en reactiever dan de RSI, wat snellere (maar soms ook valse) signalen kan opleveren.
Net als de meeste oscillatoren wordt de CMO standaard berekend over een periode van 14 dagen.
Hoe lees je de Chande Momentum Oscillator?
De CMO schommelt tussen de $-100$ en $+100$, met de nullijn (0) als het absolute middelpunt.
Boven de 0: Het opwaartse momentum is sterker dan het neerwaartse momentum (de stieren hebben de overhand).
Onder de 0: Het neerwaartse momentum is sterker dan het opwaartse momentum (de beren hebben de overhand).
De 3 belangrijkste trading signalen
1. Overbought en Oversold niveaus
In tegenstelling tot de RSI (die van 0 tot 100 loopt), gebruikt de CMO vaste extremen:
Overbought ($> +50$): De markt is mogelijk te hard en te snel gestegen. Dit duidt op een sterke uptrend, maar waarschuwt ook voor een naderende adempauze of correctie.
Oversold ($< -50$): De markt is mogelijk te hard afgestraft. Dit duidt op een sterke downtrend, maar kan een koopkans signaleren als de verkoopdruk opdroogt.
2. Kruising van de Nullijn (Centerline Crossovers)
Wanneer de CMO van onderen boven de 0-lijn kruist, wordt dit gezien als een bullish signaal (bevestiging van een nieuwe uptrend).
Zakt de CMO onder de 0-lijn, dan is dat een bearish signaal (bevestiging van een nieuwe downtrend).
3. Divergentie (Trendomkeer)
Net als bij de MACD en RSI is divergentie bij de CMO een krachtig signaal:
Bullish Divergentie: De koers maakt een lagere bodem, maar de CMO maakt een hogere bodem. De prijs daalt nog wel, maar het momentum achter de daling neemt snel af. Dit is vaak de voorbode van een opwaartse uitbraak.
Bearish Divergentie: De koers maakt een hogere top, maar de CMO maakt een lagere top. De stijging wordt niet meer gedragen door puur momentum, wat kan wijzen op een naderende top.
De Chaikin Money Flow (CMF) is een technische indicator ontwikkeld door Marc Chaikin die koers én volume combineert. Het doel ervan is simpel: meten of er op dit moment institutioneel geld in een aandeel/index stroomt (accumulatie) of juist uitstroomt (distributie).
De CMF bouwt voort op de Accumulation/Distribution-lijn en kijkt standaard naar een periode van 20 dagen.
Hoe lees je de Chaikin Money Flow?
De CMF schommelt rond een nullijn (0.00). De positie ten opzichte van deze lijn geeft het momentum aan:
CMF groter dan 0 (Positief / Groen): Er is sprake van koopdruk (accumulatie). De koers sluit consistent in de bovenste helft van de dagelijkse range, ondersteund door volume. Dit is een bullish signaal.
CMF kleiner dan 0 (Negatief / Rood): Er is sprake van verkoopdruk (distributie). De koers sluit in de onderste helft van de dagelijkse range. Dit is een bearish signaal.
De 3 belangrijkste signalen voor trading
1. Trendbevestiging (Kruising van de nullijn)
Koopsignaal: Wanneer de CMF van onder de nullijn naar boven de 0 kruist, bevestigt dit het begin van een opwaartse trend. Vaak zoekt men naar een waarde van minimaal $+0.05$ of $+0.10$ om valse uitbraken te filteren.
Verkoopsignaal: Wanneer de CMF onder de 0 zakt (richting $-0.05$ of $-0.10$), wijst dit op een versnellende neerwaartse trend.
2. Divergentie (Hét specialisme van de CMF)
Divergentie treedt op wanneer de koersgrafiek en de CMF iets anders vertellen. Dit is vaak een vroege waarschuwing voor een trendomkeer.
Bullish Divergentie: De koers maakt een lagere bodem, maar de CMF maakt een hogere bodem. Hoewel de prijs daalt, droogt de verkoopdruk op en begint “slim geld” alvast in te kopen.
Bearish Divergentie: De koers maakt een hogere top, maar de CMF maakt een lagere top. De stijging van de koers wordt niet meer gedragen door volume; de rally staat op losse schroeven.
3. Steun en Weerstand op de nullijn
In een sterke trend fungeert de nullijn vaak als bounce-punt. In een gezonde uptrend zal de CMF bij een adempauze van de koers zakken richting de 0, om daar vervolgens weer omhoog te ketsen. Blijft de CMF stug boven de 0 hangen tijdens een correctie, dan is de trend nog intact.
De Accumulation/Distribution (A/D) Indicator: Volume Ontmoet Prijs
De Accumulation/Distribution indicator, ontwikkeld door Marc Chaikin, is een volume-indicator die de instroom en uitstroom van geld bij een aandeel meet. Waar veel indicatoren puur naar de koers kijken, gebruikt de A/D de relatie tussen de slotkoers en de handelsrange van een periode, vermenigvuldigd met het volume. Dit helpt om te bepalen of een markt geaccumuleerd (gekocht door grote partijen) of gedistribueerd (verkocht) wordt.
De indicator is een cumulatieve lijn die meebeweegt met de koers of juist afwijkt. Handelaren gebruiken de A/D-lijn vooral voor het spotten van:
Trendbevestiging: Als de koers stijgt en de A/D-lijn stijgt mee, is er gezond koopvolume dat de stijging ondersteunt.
Divergentie: Als de koers een nieuwe top maakt maar de A/D-lijn daalt, wijst dit op zwakte (distributie). De stijging wordt dan gedragen door steeds minder volume, wat vaak een trendomkeer voorspelt.
De Average Directional Index (ADX) is een unieke en zeer krachtige technische indicator ontwikkeld door J. Welles Wilder (de man die ook de RSI en de ATR heeft bedacht).
Waar de meeste indicatoren proberen te voorspellen of de markt omhoog of omlaag gaat, doet de ADX iets anders: hij meet puur de kracht van de trend, ongeacht of die trend stijgend of dalend is. Het is dus een pure trendsterkte-indicator en geen trendrichting-indicator.
Om ook de richting te kunnen bepalen, wordt de ADX op de grafiek vrijwel altijd vergezeld door twee begeleidende lijnen: de Plus Directional Indicator (+DI) en de Minus Directional Indicator (-DI).
Hoe werkt de ADX-indicator?
De ADX is een oscillator die schommelt op een schaal van 0 tot 100. In de praktijk komen waarden boven de 60 echter zelden voor.
Het interpreteren van de ADX-waarde:
ADX < 20: De markt bevindt zich in een ‘range’ of zijwaartse consolidatie. Er is geen duidelijke trend aanwezig. Trendvolgende systemen (zoals de Supertrend) werken nu vaak slecht.
ADX > 25: Er is sprake van een sterke trend. Dit is het moment waarop trendvolgende strategieën rendabel worden.
ADX > 40: Er is sprake van een zeer sterke tot extreme trend.
Richting van de ADX-lijn: * Als de ADX-lijn stijgt, betekent dit dat de huidige trend (of die nu up of down is) in kracht wint.
Als de ADX-lijn daalt, betekent dit dat de trend aan kracht verliest of dat de markt afkoelt.
Richting bepalen met +DI en -DI:
Bullish signaal: De +DI-lijn kruist boven de -DI-lijn en de ADX stijgt boven de 20-25. Dit geeft aan dat de kopers de overhand hebben en de opwaartse trend sterk is.
Bearish signaal: De -DI-lijn kruist boven de +DI-lijn en de ADX stijgt boven de 20-25. Dit geeft aan dat de verkopers dominant zijn en de neerwaartse trend krachtig is.
Waarom gebruiken professionele traders de ADX?
De ADX is een uitstekend hulpmiddel om systeem-switching toe te passen. Veel tradingfouten ontstaan doordat traders trendindicatoren (zoals Moving Average crossovers) gebruiken in een zijwaartse markt, of oscillatoren (zoals de RSI) proberen te shorte in een loeisterke trendmarkt.
Door de ADX als filter te gebruiken, weet je direct welk type marktgedrag dominant is:
ADX hoog? Handel met de trend mee (Trend-Following).
ADX laag? Koop de bodem van de range en verkoop de top van de range (Mean-Reversion).
De Price Volume Trend (PVT) indicator is een trendvolgende indicator die, net als de Chaikin Oscillator en de Force Index, de dynamiek tussen prijs en volume in kaart brengt.
De PVT is de directe, geavanceerdere broer van de bekende On-Balance Volume (OBV) indicator. Waar de OBV op een vrij grove manier met volume omgaat, berekent de PVT het volume op basis van de procentuele verandering van de koers.
1. Hoe werkt de Price Volume Trend?
De PVT wordt weergegeven als een doorlopende cumulatieve lijn onder de koersgrafiek. De absolute waarde van de lijn is niet zozeer belangrijk; het gaat om de richting van de lijn en de verhouding tot de koers.
Het verschil met OBV (Waarom PVT vaak accurater is):
Bij de OBV: Als een aandeel vandaag $0,1\%$ hoger sluit dan gisteren, wordt het volledige handelsvolume van die dag bij de OBV-lijn opgeteld. Sluit het aandeel morgen $5\%$ hoger, dan gebeurt precies hetzelfde. OBV maakt dus geen verschil tussen een kleine fractie winst of een gigantische uitbraak.
Bij de PVT: De PVT corrigeert dit. Als de koers met $0,1\%$ stijgt, wordt er slechts een heel klein deel van het dagvolume toegevoegd. Stijgt de koers met $5\%$, dan wordt er een aanzienlijk groter deel van het volume toegevoegd. De PVT weegt de kracht van de koersbeweging dus direct mee in de volumeberekening.
Belangrijkste signalen:
Trendbevestiging: Als de koers stijgt en de PVT-lijn stijgt evenredig mee, dan wordt de stijging gedragen door gezond volume. Dit bevestigt de opwaartse trend.
Divergentie (Waarschuwing): * Maakt de koers een nieuwe high, maar vlakt de PVT af of maakt deze een lagere top? Dan stijgt de koers op ‘dun’ volume. Dit is een bearish divergentie en waarschuwt voor een mogelijke trendomkeer.
Maakt de koers een nieuwe low, maar maakt de PVT een hogere bodem? Dan vlakt de verkoopdruk af en accumuleren grotere partijen mogelijk aandelen (bullish divergentie).
De Supertrend indicator is een zeer populaire en visueel intuïtieve trendvolgende indicator, ontwikkeld door Olivier Seban. In tegenstelling tot oscillators (zoals Chaikin of Force Index) plot de Supertrend direct een lijn over de koersgrafiek heen.
De indicator is ontworpen om de richting van de trend te identificeren én direct te fungeren als een dynamische trailing stop-loss.
1. Hoe werkt de Supertrend?
De Supertrend kleurt mee met de markt en bevindt zich afhankelijk van de trendbepaling boven of onder de koers:
Groene lijn (onder de koers): Signaleert een bullish trend. Zolang de koers boven de groene lijn blijft sluiten, blijft de koop-status intact.
Rode lijn (boven de koers): Signaleert een bearish trend. Zolang de koers onder de rode lijn blijft sluiten, blijft de verkoop-status intact.
De belangrijkste signalen:
Trendomkeer (Flip): Het belangrijkste signaal vindt plaats wanneer de koers sluit aan de andere kant van de lijn. Zodra de koers bij een opwaartse trend onder de groene lijn sluit, springt de indicator direct naar boven en wordt rood (verkoopsignaal of short entry).
Trailing Stop-Loss: In een sterke trend beweegt de lijn alleen maar mee in de richting van de trend (omhoog bij een stijging, omlaag bij een daling). De lijn vlakt af als de koers stagneert, maar zal nooit terugvallen tegen de trend in. Dit maakt het een uitstekende indicator om winsten te beschermen.
De Force Index is een bekende oscillator ontwikkeld door de legendarische trader en psycholoog Alexander Elder (geïntroduceerd in zijn klassieke boek Trading for Living).
De indicator is ontworpen om de werkelijke kracht (de “Force”) achter een prijsbeweging te meten. Elder stelde dat elke koersbeweging wordt aangedreven door drie essentiële elementen: de richting (omhoog of omlaag), de omvang (hoe groot is de sprong) en het volume (hoeveel traders doen er mee). De Force Index combineert deze drie elementen in één enkele lijn.
1. Hoe werkt de Force Index?
De Force Index schommelt rond een nullijn (0). De positie en de richting van de lijn geven direct inzicht in wie de controle heeft over de markt: kopers of verkopers.
Het interpreteren van de perioden (Kort vs. Lang)
Afhankelijk van de instelling (de smoothing periode) die je kiest, heeft de indicator een andere functie:
Kortetermijn (meestal 2 perioden): Dit wordt door Elder gebruikt als een timing-instrument in de richting van de grotere trend.
Als de langetermijntrend omhoog is en de 2-daagse Force Index zakt onder de 0-lijn, signaleert dit een tijdelijke verzwakking (pullback) en dus een koopkans.
Als de trend omlaag is en de 2-daagse Force Index stijgt boven de 0-lijn, signaleert dit een short-kans.
Middellange/Langetermijn (meestal 13 perioden):Dit filtert de dagelijkse ruis en laat zien welke partij op de langere termijn dominant is.
Boven de 0: De kopers hebben de overhand (bullish).
Onder de 0: De verkopers hebben de overhand (bearish).
Belangrijke signalen:
Divergentie: Als de koers een nieuwe high maakt, maar de 13-daagse Force Index maakt een lagere high, dan stijgt de koers op een steeds lager volume. Dit duidt op een aanstaande trendomkeer.
Bevestiging van een trend: Wanneer de Force Index tijdens een sterke rally nieuwe hoogtes blijft bereiken, bevestigt dit dat de stijging gezond is en gedragen wordt door de brede markt.
Beheer toestemming
Om de beste ervaringen te bieden, gebruiken wij technologieën zoals cookies om informatie over je apparaat op te slaan en/of te raadplegen. Door in te stemmen met deze technologieën kunnen wij gegevens zoals surfgedrag of unieke ID's op deze website verwerken. Als je geen toestemming geeft of uw toestemming intrekt, kan dit een nadelige invloed hebben op bepaalde functies en mogelijkheden.
Functioneel
Altijd actief
De technische opslag of toegang is strikt noodzakelijk voor het legitieme doel het gebruik mogelijk te maken van een specifieke dienst waarom de abonnee of gebruiker uitdrukkelijk heeft gevraagd, of met als enig doel de uitvoering van de transmissie van een communicatie over een elektronisch communicatienetwerk.
Voorkeuren
De technische opslag of toegang is noodzakelijk voor het legitieme doel voorkeuren op te slaan die niet door de abonnee of gebruiker zijn aangevraagd.
Statistieken
De technische opslag of toegang die uitsluitend voor statistische doeleinden wordt gebruikt.De technische opslag of toegang die uitsluitend wordt gebruikt voor anonieme statistische doeleinden. Zonder dagvaarding, vrijwillige naleving door uw Internet Service Provider, of aanvullende gegevens van een derde partij, kan informatie die alleen voor dit doel wordt opgeslagen of opgehaald gewoonlijk niet worden gebruikt om je te identificeren.
Marketing
De technische opslag of toegang is nodig om gebruikersprofielen op te stellen voor het verzenden van reclame, of om de gebruiker op een website of over verschillende websites te volgen voor soortgelijke marketingdoeleinden.
